Kalendarz wydarzeń
Urząd MiastaMiastoOdsłonięcie pamiątki po kopalni “Andaluzja”

Odsłonięcie pamiątki po kopalni “Andaluzja”

Dodano: 05.12.2018 Autor: Sylwia Łysakowska

Kopalnia Węgla Kamiennego “Andaluzja”, która niegdyś znajdowała się w dzielnicy Brzozowice-Kamień, wydobywała surowiec ponad sto lat. Wyburzona została w 2014 roku. Wczoraj, 4 grudnia podczas uroczystości barbórkowych miało miejsce odsłonięcie pamiątkowej tablicy, która jest zbiorem historii i wspomnień o kopalni.

Kopalnia Andaluzja działała w Piekarach Ślaskich od 1912 do 2014 roku i w latach swojej świetności wydobywała kilkanaście tysięcy ton węgla na dobę. W miejscu, w którym niegdyś mieściła się kopalnia stanęły dwie tablice pamiątkowe w kształcie wieży wyciągowej szybu kopalnianego, które zawierają archiwalne fotografie oraz historię kopalni.

Uroczyste odsłonięcie jednej z dwóch pamiątkowych tablic, zlokalizowanej przy dawnej bramie wjazdowej do kopalni, odbyło się 4 grudnia, w Barbórkę. Odsłonięcia tablicy dokonała Prezydent Miasta Sława Umińska-Duraj wraz z pomysłodawcą, byłym pracownikiem kopalni Faustynem Pudlikiem. Tuż po nim przedstawiciele środowiska górniczego złożyli pamiątkowe wieńce, by uczcić pamięć o górnikach, którzy zginęli pod ziemią.

W uroczystości uczestniczyli także: Wiceprezydent Paweł Słota, Przewodniczący Rady Miasta Tomasz Wesołowski, radni Rady Miasta: Klaudia Franiel, Łukasz Ściebiorowski oraz Andrzej Wymysło, przedstawiciele spółki Węglokoks Kraj oraz byli pracownicy kopalni Andaluzja. Wydarzeniu towarzyszyła Górnicza Orkiestra Dęta “Andaluzja” oraz poczty sztandarowe.


Kopalnia Węgla Kamiennego „Andaluzja”

Budowa Kopalni Węgla Kamiennego „Andaluzja” rozpoczęła się w roku 1908. Wcześniej, w okresie od 4 czerwca do 21 lipca 1903 roku połączono ze sobą cztery pola górnicze: Andalusien, Rest Phoenix, Rest Oppurg oraz Kronprinzess, znajdujące się w Brzozowicach-Kamieniu. Właścicielem połączonego pola górniczego był książę Gwidon Henckel von Donnersmarck, który niedługo potem, w styczniu 1908 roku, odsprzedał ten teren spółce Schlesische Aktien-Gesellschaft für Bergbau und Zinkhüttenbetrieb. Spółka ta podjęła prace nad budową przyszłej kopalni „Andaluzja“.

Głębienie pierwszego szybu kopalni, noszącego nazwę „Żeromski”, rozpoczęło się w roku 1908, jednak w lipcu kolejnego roku, gdy szyb osiągnął głębokość 160 metrów, nagły wypływ kurzawki zalał wszystkie znajdujące się tam urządzenia. Dzięki szybkiej akcji ratunkowej, ludzie pracujący pod ziemią wydostali się na powierzchnię. Wypadek ten spowodował jednak opóźnienie w pracach, które ponownie podjęto dopiero w sierpniu 1910 roku. Jednocześnie prowadzone były wówczas prace górnicze przy drugim szybie o nazwie „Sienkiewicz”, który służyć miał jako szyb wdechowy do kopalni. Obydwa szyby zgłębione zostały do poziomu 334 m.

Wydobycie węgla w Kopalni „Andaluzja” rozpoczęto w roku 1912, kiedy to uzyskano ponad 14 tysięcy ton węgla. Od tego też roku datowana jest normalna praca zakładu ze stopniowo wzrastającą produkcją węgla. I tak na przykład w roku 1922 wydobycie w kopalni wyniosło ponad 391 tysięcy ton węgla, a w roku 1938 przekroczyło ono 495 tysięcy ton.

Lata II wojny światowej były trudnym doświadczeniem dla całej kopalni. Wielu pracowników, szczególnie tych, którzy walczyli w powstaniach śląskich, trafiło do obozów koncentracyjnych. Pod koniec wojny powstał komitet kopalniany, którego zadaniem było niedopuszczenie do zniszczenia kopalni. Jego cel został osiągnięty i już miesiąc po wyzwoleniu można było rozpocząć dalsze fedrowanie.

Do roku 1945 eksploatacja pokładów prowadzona była z zawałem stropu systemem filarowo-zabierkowym. W pierwszym powojennym okresie potrzeba osiągnięcia dużych zysków przy minimalnych nakładach finansowych spowodowała eksploatację węgla z pokładów grubych, czystych i położonych najbliżej szybów wydobywczych. Niebawem zaszła jednak konieczność eksploatacji pokładów w partiach bardziej oddalonych od centrum kopalni oraz w filarach ochronnych i filarach bezpieczeństwa. Sposobem na wydobycie węgla z filarów ochronnych było zastosowanie podsadzki hydraulicznej do wypełniania pustek poeksploatacyjnych. W latach 19481970 wybudowane zostało specjalne urządzenie podsadzkowe składające się ze zbiornika podsadzkowego z mostem wyładowczym, budynku zmywczego, zbiornika wody popodsadzkowej, lejów i trzech rurociągów podsadzkowych w szybie Żeromski, w pobliżu którego wybudowane zostały te obiekty.

W latach 19541970 w „Andaluzji” nastąpił rozwój eksploatacji metodą podsadzkową, a znacznie zmniejszyło się wydobycie w systemie zawałowym, do którego powrócono dopiero w latach siedemdziesiątych. Z kolei lata osiemdziesiąte XX wieku przyniosły znaczny rozwój mechanizacji procesu wydobycia. W coraz większym stopniu wykorzystywano kombajny ścianowe, chodnikowe i obudowę zmechanizowaną ścianową, co przyczyniło się do znacznego wzrostu wskaźników produkcyjnych. I tak np. w roku 1973 kopalnia osiągnęła wynik wydajności wynoszący 3312 kg/pracownikodniówkę, przy zatrudnieniu 5085 osób.

1 lutego 1999 roku kopalnia „Andaluzja” przekształcona została w Zakład Górniczy „Brzeziny” Sp. z o. o., a w latach 1999–2002 wykonany został przekop połączeniowy z Zakładem Górniczym „Piekary” Sp. z o. o. (dawną kopalnią „Julian”). Wkrótce, 1 stycznia 2003 roku nastąpiło włączenie Zakładu Górniczego „„Brzeziny”” w struktury Zakładu Górniczego „„Piekary”.

Kilka lat później rozpoczęła się stopniowa likwidacja dawnej Kopalni „Andaluzja”. 2007 roku zasypano najkrócej istniejący szyb kopalni „Reymont”, a w roku 2008 zlikwidowany został szyb „Sienkiewicz”. W marcu 2014 roku zburzono ostatni, jednocześnie najstarszy szyb kopalni „Andaluzja” o nazwie „Żeromski”.

Obecnie urobek pochodzący z eksploatowanego złoża „Brzeziny” transportowany jest do szybu wydobywczego „Julian I”, a w obrębie złoża „Brzeziny” utrzymywany jest jedynie szyb peryferyjny „Dołki”. Trwa również rekultywacja gruntów zdewastowanych działalnością górniczą, obejmujących teren likwidowanego zakładu KWK „Piekary” – rejon „Brzeziny”, mająca na celu przywrócenie temu miejscu wartości użytkowej i przyrodniczej. Termin zakończenia tejże rekultywacji ustalony został na rok 2020.

Źródła:
1. Anna Kubajak [i in.]: Górnictwo i tradycje górnicze w Piekarach Śląskich. Historia, współczesność, przyszłość. Krzeszowice: Wydawnictwo „Kubajak” 2007.
2. E. Antoni Potempa: Kompania Węglowa S.A. Zakład Górniczy „Piekary” w Piekarach Śląskich. 100 lat KWK „Andaluzja”. Piekary Śląskie 2008.

Udostępnij artykuł

Share this...
Share on FacebookTweet about this on Twitter